Tezgahlarda Malatya Yok

12 Nisan’da yaşanan don felaketi Malatya’da tarımsal üretimi ciddi biçimde etkiledi. Özellikle kayısı üretimi neredeyse tamamen durma noktasına gelirken, kent tarihinde ilk kez başka şehirlerden ve ülkelerden getirilen kayısılar yerel tezgâhlarda satışa sunuldu.

Tarım İl Müdürlüğü verilerine göre, zirai don nedeniyle kayısı başta olmak üzere dut, üzüm, ceviz ve diğer meyve çeşitlerinde ciddi rekolte kayıpları yaşandı. Bazı bölgelerde ağaçlar tamamen zarar görürken, yalnızca birkaç köyde sınırlı miktarda ürün elde edilebildi.

Malatya’daki kayısı tezgâhlarında “Malatya Kayısısı” etiketiyle satışa sunulan ürünlerin gerçekte Mut, Hatay ve Iğdır gibi bölgelerden getirildiği belirlendi. İlk olarak Mut’tan gelen kayısılar raflarda yerini aldı, ardından Hatay ve Iğdır’dan sevkiyatlar gerçekleşti. Şu anda kentte 70 ile 150 TL arasında değişen fiyatlarla satış yapılan kayısıların tamamı Malatya dışından geliyor.

Üreticiler, bu ürünlerin Malatya kayısısı olarak sunulmasının tüketiciyi yanıltabileceği uyarısında bulunuyor. Zira Malatya’da hasat dönemi geleneksel olarak Temmuz ayında başlıyor.

İhracatta Düşüş, Rekabette Artış
Malatya, normal şartlarda yılda yaklaşık 500 milyon dolarlık kayısı ihracatı gerçekleştiriyor. Ancak 2024 yılı Haziran ayında sadece 300 ton ihracat yapılabildi. Üreticilerin yüksek fiyat beklentisi nedeniyle, yaklaşık 40 bin tonluk kuru kayısı stoğuna rağmen dış satışların büyük ölçüde durduğu belirtiliyor.

Öte yandan, kayısı üretiminde önemli bir yükseliş kaydeden Özbekistan, dünya pazarındaki etkinliğini artırıyor. Ülkeden 3-4 dolar seviyesindeki fiyatlarla kuru kayısı ihracatı yapılırken, bazı Özbek firmaları Malatya’daki yatırımcılara iş birliği çağrısında bulunuyor. Özbek kuru kayısıları, Malatya ürünlerinden daha düşük fiyatlarla alıcı buluyor.

Zirai don sonrası Tarım ve Orman Bakanlığı ile TBMM heyetleri bölgede incelemelerde bulundu. Ancak bugüne kadar kayısı üreticilerine yönelik somut bir destek paketi açıklanmadı. Üreticiler, bahçelerinde bakım çalışmalarını sürdürüyor ancak artan maliyetler karşısında güçlük yaşıyor.

Çiftçiler, desteklerin içeriği ve zamanı konusunda net bir bilgilendirme beklediklerini ifade ediyor. Tarım sektörü temsilcileri ise eldeki kuru kayısı stoklarının uygun fiyatlarla değerlendirilerek ihracatın yeniden canlandırılması çağrısında bulunuyor.

Malatya’da İlk Kez İthal Kayısı Dönemi
Yaşanan felaketin ardından Malatya’da ilk kez bu ölçekte dışardan getirilen kayısıların tüketiciyle buluştuğu ifade ediliyor. Uzmanlar, benzer afetlerin önüne geçilebilmesi için don zararlarına karşı sigorta sistemlerinin yaygınlaştırılması ve üreticilerin daha etkin şekilde desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.